بسم الله الرحمن الرحيم

اصحاب الجنّة

انّ الذين آمنوا و عملوا الصالحات و اخبتوا الي ربّهم اولئك اصحاب الجنة هم فيها خالدون

آنها كه ايمان آوردند و عمل صالح انجام دادند و در برابر خدا خاضع و تسليم بودند آنان ياران بهشتند و جاودانه در آن خواهند ماند

سوره هود/23

در اين آيه و آيات مشابه براي بهشتيان(اصحاب الجنة)چند خصوصيت را مي شمرد
اول اينكه همه ي اصحاب بهشت بايد سه كار را انجام دهند تا بهشتي شوند و بيان اين سه وصف در حقيقت بيان سه واقعيت مرتبط با يكديگر است، چرا كه عمل صالح ميوه ي درخت ايمان است، ايماني كه چنين ثمري نداشته باشد،ايمان سست و بي ارزشي است كه نمي توان آن را به حساب آورد، همچنين مساله ي تسليم،خضوع و اطمينان به وعده هاي پروردگار از آثار ايمان و عمل صالح مي باشد، چرا كه اعتقاد صحيح و عمل پاك سرچشمه ي پيدايش اين صفات و ملكات عالي در درون جان انسان است

تفسير نمونه ج9
 

همچنين در آيه ي 42 سوره ي اعراف خداوند مي فرمايد

 
والذين امنوا و عملوا الصالحات لا نكلّف نفسا الّا وسعها اولئك اصحاب الجنّة هم فيها خالدون

 
كساني كه ايمان آورند و عمل صالح انجام دهند- هيچ كس را جز به اندازه ي تواناييش تكليف نمي كنيم- اهل بهشتند و جاودانه در آن خواهند ماند

در اين آيه نيز خداوند همان دو شرط ابتدايي يعني ايمان و عمل صالح را براي ورود به بهشت لازم
مي داند ولي در ميان اين جمله، يك جمله ي معترضه كه اشاره به پاسخ بسياري از سوالات است بيان كرده، مي فرمايد: ما هيچ كس را جز به اندازه ي تواناييش تكليف نمي كنيم، اشاره به اينكه كسي تصور نكند قرار گرفتن در صف افراد با ايمان و انجام عمل صالح در دسترس همه كس نيست و جز افراد معدودي قدرت بر وصول به آن ندارند، زيرا تكاليف پروردگار به اندازه ي قدرت افراد است و به اين وسيله راه را به روي همه كس گشوده و همه را دعوت به پيوستن به اين صف مي كند و البته از هر كس به اندازه ي استعداد فكري و جسمي و امكاناتش انتظار دارد

تفسير نمونه ج6- ص173-174


 

و همين طور در سوره ي احقاف آيات 13 و 14 خداوند اصحاب جنةرا به بيان ديگري معرفي مي نمايد، قرآن مي فرمايد

 
انّ الذين قالوا ربناالله ثمّ استقاموا فلا خوف عليهم و لا هم يحزنون*اولئك اصحاب الجنّة خالدين فيها جزاء بما كانوا يعملون

كساني كه گفتند پروردگار ما الله است، سپس استقامت به خرج داده اند، نه ترسي براي آنهاست و نه غمي دارند. آنهااهل بهشتند و جاودانه در آن مي مانند، اين پاداش اعمالي است كه انجام مي دادند.

در واقع تمام مراتب ايمان و عمل صالح در اين دو جمله جمع است، چرا كه توحيد اساس همه ي اعتقادات صحيح است و تمام اصول عقايد به ريشه ي توحيد باز مي گردد و استقامت و صبر و شكيبايي نيز ريشه ي همه ي اعمال صالح است، زيرا مي دانيم تمام اعمال نيك را مي توان در سه عنوان صبر بر طاعت، صبر بر مصيبت و صبر بر معصيت خلاصه كرد. بنابراين منظور از محسنين كه در آيه ي 12 سوره ي احقاف آمده كساني هستند كه از نظر اعتقادي در خط توحيد و از نظر عمل در خط صبر و استقامتند
و در آيه ي آخر نيز خداوند به موحدان نيكوكار بشارت بهشت مي دهد و اين پاداش اعمالي است كه انجام دادند. بعضي از مفسرين از اين آيه استفاده كرده اند كه بهشتيان تنها كساني هستند كه در خط توحيد و استقامت گام بر مي دارند. طبيعي است افرادي ديگري كه آلوده به گناه شدند گرچه سر انجام به خاطر ايمانشان به بهشت مي روند ولي در آغاز اصحاب جنت نيستند و تعبير (جزاء بما كانوا يعلمون) از يك سو دليل بر اين است كه بهشت را به بها مي دهند نه به بهانه و از سوي ديگر اشاره به اصل آزادي اراده و اختيار انسان دارد

تفسير نمونه ج21-ص 315-323
 

و نكته ي آخر اينكه: در ايمان آوردن و انجام اعمال صالح و در نهايت ورود به بهشت هيچ فرقي ميان زن و مرد نيست. هر كس كه بتوان صفت مومن را بر او اطلاق كرد، خواه مرد باشد، خواه زن مي تواند اهل بهشت شود
خداوند در آيه ي 124 سوره ي نساء به اين نكته اشاره مي فرمايد

و من يعمل من الصالحات من ذكر اونثي و هو مومن فاولئك يدخلون الجنة و لا يظلمون نقيراً

و كسي كه چيزي از اعمال صالح را انجام دهد خواه مرد باشد خواه زن اما ايمان داشته باشد چنان كساني داخل در بهشت مي شوند و كمترين ستمي به آنها نخواهد شد

تفسير نمونه ج4 –ص 140