|
حكمت 151
ضرورت آينده نگرى
وَ قَالَ عليه السلام: لِكُلِّ امْرِئٍ عَاقِبَةٌ حُلْوَةٌ أَوْ
مُرَّةٌ .
و درود خدا بر او ، فرمود : هر كس را پايانى است ؛ تلخ يا شيرين.
حكمت 152
توجه به فنا پذيرى
وَ قَالَ عليه السلام: لِكُلِّ مُقْبِلٍ إِدْبَارٌ وَ مَا أَدْبَرَ
كَأَنْ لَمْ يَكُنْ .
و درود خدا بر او ، فرمود : آنچه روى مى آورد ، باز مى گردد؛ وچيزى
كه بازگردد ، گويى هرگز نبوده است!
حكمت 153
صبر و پيروزي
وَ قَالَ عليه السلام: لَا يَعْدَمُ الصَّبُورُ الظَّفَرَ وَ إِنْ
طَالَ بِهِ الزَّمَانُ .
و درود خدا بر او ، فرمود: انسان شكيبا ، پيروزى را از دست نمى دهد
، هر چند زمان آن طولانى شود .
حكمت 154
اهميت نيت ها
وَ قَالَ عليه السلام: الرَّاضِى بِفِعْلِ قَوْمٍ كَالدَّاخِلِ
فِيهِ مَعَهُمْ وَ عَلَى كُلِّ دَاخِلٍ فِى بَاطِلٍ إِثْمَانِ
إِثْمُ الْعَمَلِ بِهِ وَ إِثْمُ الرِّضَى بِهِ.
و درود خدا بر او ، فرمود : آن كس كه از كار مردمى خشنود باشد ،
چونان كسى است كه همراه آنان بوده و هر كس كه به باطلى روى آورد ،
دو گناه بر عهده او باشد: گناه كردار باطل ، و گناه خشنودى به كار
باطل.
حكمت 155
ضرورت پايبندى به عهد و پيمان
وَ قَالَ عليه السلام: اعْتَصِمُوا بِالذِّمَمِ فِى أَوْتَادِهَا .
و درود خدا بر او ، فرمود : عهد و پيمان ها را پاس داريد به خصوص
با وفاداران.
حكمت 156
ضرورت خداشناسى و اطاعت
وَ قَالَ عليه السلام: عَلَيْكُمْ بِطَاعَةِ مَنْ لَا تُعْذَرُونَ
بِجَهَالَتِهِ .
و درود خدا بر او ، فرمود : خداى را اطاعت كنيد كه در نشناختن
پروردگار عذرى نداريد.
حكمت 157
فراهم بودن راه هاى هدايت
وَ قَالَ عليه السلام: قَدْ بُصِّرْتُمْ إِنْ أَبْصَرْتُمْ وَ قَدْ
هُدِيتُمْ إِنِ اهْتَدَيْتُمْ وَ أُسْمِعْتُمْ إِنِ اسْتَمَعْتُمْ
.
و درود خدا بر او ، فرمود : اگر چشم بينا داشته باشيد، حقيقت را
نشانتان داده اند ، اگر هدايت مى طلبيد شما را هدايت كرده اند ،
اگر گوش شنوا داريد ، حق را به گوشتان خواندند.
حكمت 158
روش برخورد با دوستان بد
وَ قَالَ عليه السلام: عَاتِبْ أَخَاكَ بِالْإِحْسَانِ إِلَيْهِ وَ
ارْدُدْ شَرَّهُ بِالْإِنْعَامِ عَلَيْهِ .
و درود خدا بر او ، فرمود : برادرت را با احسانى كه در حق او مى
كنى سرزنش كن ، و شر او را با بخشش بازگردان.
حكمت 159
پرهيز از مواضع اتهام
وَ قَالَ عليه السلام: مَنْ وَضَعَ نَفْسَهُ مَوَاضِعَ التُّهَمَةِ
فَلَا يَلُومَنَّ مَنْ أَسَاءَ بِهِ الظَّنَّ .
و درود خدا بر او ، فرمود : كسى كه خود را در جايگاه تهمت قرار داد
، نبايد جز خود را نكوهش كند!.
حكمت 160
قدرت و زورگويى
وَ قَالَ عليه السلام: مَنْ مَلَكَ اسْتَأْثَرَ .
و درود خدا بر او ، فرمود : هر كس قدرت به دست آورد ، زورگويى
دارد.
حكمت 161
ارزش مشورت و پرهيز از خودمحورى
وَ قَالَ عليه السلام: مَنِ اسْتَبَدَّ بِرَأْيِهِ هَلَكَ وَ مَنْ
شَاوَرَ الرِّجَالَ شَارَكَهَا فِى عُقُولِهَا .
و درود خدا بر او ، فرمود : هر كس خود رأى شد به هلاكت رسيد، و هر
كس با ديگران مشورت كرد ، در عقل هاى آنان شريك شد.
حكمت 162
ضرورت رازدارى
وَ قَالَ عليه السلام: مَنْ كَتَمَ سِرَّهُ كَانَتِ الْخِيَرَةُ
بِيَدِهِ .
و درود خدا بر او ، فرمود : آن كس كه راز خود را پنهان دارد ،
اختيار آن در دست اوست.
حكمت 163
فقر و نابودى
وَ قَالَ عليه السلام: الْفَقْرُ الْمَوْتُ الْأَكْبَرُ .
و درود خدا بر او ، فرمود : فقر مرگ بزرگ است!
حكمت 164
روش برخورد با متجاوزان
وَ قَالَ عليه السلام: مَنْ قَضَى حَقَّ مَنْ لَا يَقْضِى حَقَّهُ
فَقَدْ عَبَدَهُ .
و درود خدا بر او ، فرمود : رعايت حق كسى كه او حقش را محترم نمى
شمارد نوعى بردگى است.
حكمت 165
پرهيز از نافرمانى خدا
وَ قَالَ عليه السلام: لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ فِى مَعْصِيَةِ
الْخَالِقِ .
و درود خدا بر او، فرمود : هيچ اطاعتى از مخلوق ، در نافرمانى
پروردگار نيست!.
حكمت 166
پرهيز از تجاوز به حقوق ديگران
وَ قَالَ عليه السلام: لَا يُعَابُ الْمَرْءُ بِتَأْخِيرِ حَقِّهِ
إِنَّمَا يُعَابُ مَنْ أَخَذَ مَا لَيْسَ لَهُ .
و درود خدا بر او ، فرمود : مرد را سرزنش نكنند كه چرا حقّش را با
تأخير مى گيرد، بلكه سرزنش در آنجاست كه آنچه حقش نيست بگيرد.
حكمت 167
خودپسندى و محروميت ها
وَ قَالَ عليه السلام: الْإِعْجَابُ يَمْنَعُ الِازْدِيَادَ .
و درود خدا بر او ، فرمود : خود پسندى مانع فزونى است.
حكمت 168
توجه به فناپذيرى دنيا
وَ قَالَ عليه السلام: الْأَمْرُ قَرِيبٌ وَ الِاصْطِحَابُ قَلِيلٌ
.
و درود خدا بر او فرمود : آخرت نزديك ، و زمانِ ماندن در دنيا اندك
است.
حكمت 169
آينده نگرى
وَ قَالَ عليه السلام: قَدْ أَضَاءَ الصُّبْحُ لِذِى عَيْنَيْنِ .
و درود خدا بر او ، فرمود : صبحگاهان براى آن كه دو چشم بينا دارد
روشن است.
حكمت 170
ضرورت ترك گناه
وَ قَالَ عليه السلام: تَرْكُ الذَّنْبِ أَهْوَنُ مِنْ طَلَبِ
الْمَعُونَةِ .
و درود خدا بر او ، فرمود : ترك گناه آسان تر از در خواست توبه
است.
حكمت 171
ره آورد شوم حرام خورى
وَ قَالَ عليه السلام: كَمْ مِنْ أَكْلَةٍ مَنَعَتْ أَكَلَاتٍ .
و درود خدا بر او ، فرمود : بسا لقمه اى گلوگير كه لقمه هاى
فراوانى را محروم مى كند.
حكمت 172
نادانى ها و دشمنى ها
وَ قَالَ عليه السلام: النَّاسُ أَعْدَاءُ مَا جَهِلُوا .
و درود خدا بر او ، فرمود : مردم دشمن چيزهايى هستند كه نمى دانند.
حكمت 173
ارزش مشورت ها
وَ قَالَ عليه السلام: مَنِ اسْتَقْبَلَ وُجُوهَ الْآرَاءِ عَرَفَ
مَوَاقِعَ الْخَطَإِ .
و درود خدا بر او ، فرمود : آن كس كه از افكار و آراء گوناگون
استقبال كند، صحيح را از خطا خوب شناسد.
حكمت 174
ارزش خشم در راه خدا
وَ قَالَ عليه السلام: مَنْ أَحَدَّ سِنَانَ الْغَضَبِ لِلَّهِ
قَوِيَ عَلَى قَتْلِ أَشِدَّاءِ الْبَاطِلِ .
آن كس كه دندان خشم را در راه خدا ب رهم فشارد، بر كشتن باطل
گرايان ، توانمند گردد.
حكمت 175
راه درمان ترس
وَ قَالَ عليه السلام: إِذَا هِبْتَ أَمْراً فَقَعْ فِيهِ فَإِنَّ
شِدَّةَ تَوَقِّيهِ أَعْظَمُ مِمَّا تَخَافُ مِنْهُ .
و درود خدا بر او ، فرمود : هنگامى كه از چيزى مى ترسى ، خود را در
آن بيفكن ، زيرا گاهى ترسيدن از چيزي، از خود آن سخت تر است.
حكمت 176
ابزار رياست
وَ قَالَ عليه السلام: آلَةُ الرِّيَاسَةِ سَعَةُ الصَّدْرِ .
و درود خدا بر او ، فرمود : بردبارى و تحمل سختى ها ، ابزار رياست
است.
حكمت 177
روش بر خورد با بدان
وَ قَالَ عليه السلام: ازْجُرِ الْمُسِيءَ بِثَوَابِ الْمُحْسِنِ
.
و درود خدا بر او ، فرمود : بدكار را با پاداش دادن به نيكوكر آزار
بده!
حكمت 178
روش نابود كردن بدى ها
وَ قَالَ عليه السلام: احْصُدِ الشَّرَّ مِنْ صَدْرِ غَيْرِكَ
بِقَلْعِهِ مِنْ صَدْرِكَ
و درود خدا بر او ، فرمود : بدى را از سينة ديگران ، با كندن آن از
سينة خود ، ريشه كن نما!.
حكمت 179
لجاجت و سْستى اراده
وَ قَالَ عليه السلام: اللَّجَاجَةُ تَسُلُّ الرَّأْيَ .
و درود خدا بر او فرمود : لجاجت تدبير را سْست مى كند.
حكمت 180
طمع ورزى و بردگى
وَ قَالَ عليه السلام: الطَّمَعُ رِقٌّ مُؤَبَّدٌ .
و درود خدا بر او ، فرمود : طمع ورزى ، بردگيِ هميشگى است.
حكمت 181
ارزش دورانديشى و پرهيز از كوتاهي
وَ قَالَ عليه السلام: ثَمَرَةُ التَّفْرِيطِ النَّدَامَةُ وَ
ثَمَرَةُ الْحَزْمِ السَّلَامَةُ .
و درود خدا بر او ، فرمود : حاصل كوتاهى ، پشيمانى ؛ و حاصل
دورانديشي، سلامت است.
حكمت 182
شناخت جايگاه سخن و سكوت
وَ قَالَ عليه السلام: لَا خَيْرَ فِى الصَّمْتِ عَنِ الْحُكْمِ
كَمَا أَنَّهُ لَا خَيْرَ فِى الْقَوْلِ بِالْجَهْلِ .
و درود خدا بر او ، فرمود : آنجا كه بايد سخنِ درست گفت، در خاموشى
خيرى نيست، چنانكه در سخن ناآگاهانه نيز خيرى نخواهد بود.
حكمت 183
باطل گرايى و اختلاف
وَ قَالَ عليه السلام: مَا اخْتَلَفَتْ دَعْوَتَانِ إِلَّا كَانَتْ
إِحْدَاهُمَا ضَلَالَةً .
و درود خدا بر او ، فرمود : دو دعوت به اختلاف نرسد جز اينكه يكى
باطل باشد!
حكمت 184
ويژگى هاى اعتقادى امام
وَ قَالَ عليه السلام: مَا شَكَكْتُ فِى الْحَقِّ مُذْ أُرِيتُهُ .
و درود خدا بر او ، فرمود : از روزى كه حق براى من نمايان شد، هرگز
دچار ترديد نشدم!
حكمت 185
ويژگى هاى اعتقادى امام على
وَ قَالَ عليه السلام: مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِّبْتُ وَ لَا
ضَلَلْتُ وَ لَا ضُلَّ بِى .
و درود خدا بر او ، فرمود : هرگز دروغ نگفتم و به من دروغ نگفتند ،
و هرگز گمراه نشدم ، به كسى به وسيله من گمراه نشده است.
حكمت 186
آينده سخت ستمكاران
وَ قَالَ عليه السلام: لِلظَّالِمِ الْبَادِى غَداً بِكَفِّهِ
عَضَّةٌ .
و درود خدا بر او ، فرمود : آغاز كنندة ستم ، در قيامت ، انگشت به
دندان مى گزد.
حكمت 187
ضرورت ياد قيامت
وَ قَالَ عليه السلام: الرَّحِيلُ وَشِيكٌ .
و درود خدا بر او ، فرمود : كوچ كردن نزديك است!
حكمت 188
ضرورت حق گرايى
وَ قَالَ عليه السلام: مَنْ أَبْدَى صَفْحَتَهُ لِلْحَقِّ هَلَكَ .
و درود خدا بر او ، فرمود : هر كس كه با حق در آويزد نابود مى
گردد.
حكمت 189
ارزش صبر و خطر بى تابى
وَ قَالَ عليه السلام: مَنْ لَمْ يُنْجِهِ الصَّبْرُ أَهْلَكَهُ
الْجَزَعُ .
و درود خدا بر او ، فرمود : كسى را كه شكيبايى نجات ندهد ، بى تابى
او را هلاك گرداند.
حكمت 190
معيار امامت
وَ قَالَ عليه السلام: وَا عَجَبَاهْ أَ تَكُونُ الْخِلَافَةُ
بِالصَّحَابَةِ وَ الْقَرَابَةِ .
و درود خدا بر او ، فرمود : شگفتا! آيا معيار خلافت ، صحابى بودن و
خويشاوندى ملاك نيست؟ (از امام، شعرى در همين مسئله نقل شد كه به
ابابكر فرمود) اگر ادعا مى كنى با شوراى مسلمين به خلافت رسيدي، چه
شورايى بود كه رأى دهندگان حضور نداشتند ؟ و اگر خويشاوندى را حجت
مى آورى ، ديگران از تو به پيامبر نزديك تر و سزاوار ترند.
حكمت 191
مشكلات دنيا
وَ قَالَ عليه السلام: إِنَّمَا الْمَرْءُ فِى الدُّنْيَا غَرَضٌ
تَنْتَضِلُ فِيهِ الْمَنَايَا وَ نَهْبٌ تُبَادِرُهُ الْمَصَائِبُ
وَ مَعَ كُلِّ جُرْعَةٍ شَرَقٌ وَ فِى كُلِّ أَكْلَةٍ غَصَصٌ وَ
لَا يَنَالُ الْعَبْدُ نِعْمَةً إِلَّا بِفِرَاقِ أُخْرَى وَ لَا
يَسْتَقْبِلُ يَوْماً مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا بِفِرَاقِ آخَرَ مِنْ
أَجَلِهِ فَنَحْنُ أَعْوَانُ الْمَنُونِ وَ أَنْفُسُنَا نَصْبُ
الْحُتُوفِ فَمِنْ أَيْنَ نَرْجُو الْبَقَاءَ وَ هَذَا اللَّيْلُ
وَ النَّهَارُ لَمْ يَرْفَعَا مِنْ شَيْءٍ شَرَفاً إِلَّا
أَسْرَعَا الْكَرَّةَ فِى هَدْمِ مَا بَنَيَا وَ تَفْرِيقِ مَا
جَمَعَا .
و درود خدا بر او ، فرمود : همانا انسان در دنيا تخته نشان تيرهاى
مرگ ، و ثروتى است دستخوش تاراج مصيبت ها: با هر جرعة نوشيدني، گلو
رفتني، و در هر لقمه اى ، گلو گير شدنى است ، و بنده نعمتى به دست
نياورد جز آن كه نعمتى از دست بدهد ، و روزى به عمرش افزوده نمى
گردد جز با كم شدن روزى ديگر! پس ما ياران مى گيم، و جان هاى ما
هدف نابودى ها ، پس چگونه به ماندن جاودانه اميدوار باشيم؟. در
حالى كه گذشت شب و روز بنايى را بالا نبرده جز آن كه آن را ويران
كرده و به اطراف پراكند!
حكمت 192
پرهيز از زراندوزى
وَ قَالَ عليه السلام: يَا ابْنَ آدَمَ مَا كَسَبْتَ فَوْقَ
قُوتِكَ فَأَنْتَ فِيهِ خَازِنٌ لِغَيْرِكَ .
و درود خدا بر او ، فرمود : اى فرزند آدم ، آنچه را كه بيش از نياز
خود فراهم كنى ، براى ديگران اندوخته اى .
حكمت 193
راه به كار گرفتن قلب
وَ قَالَ عليه السلام: إِنَّ لِلْقُلُوبِ شَهْوَةً وَ إِقْبَالًا
وَ إِدْبَاراً فَأْتُوهَا مِنْ قِبَلِ شَهْوَتِهَا وَ إِقْبَالِهَا
فَإِنَّ الْقَلْبَ إِذَا أُكْرِهَ عَمِيَ .
و درود خدا بر او ، فرمود : دل ها را روى آوردن و پشت كردنى است ،
پس دل ها را آنگاه به كار وا داريد كه خواهشى دارند و روى آوردنى ،
زيرا اگر دل را به اجبار به كارى وا دارى كور مى گردد.
حكمت 194
ضرورت پرهيز از خشم و انتقام
وَ كَانَ عليه السلام: يَقُولُ مَتَى أَشْفِى غَيْظِى إِذَا
غَضِبْتُأَ حِينَ أَعْجِزُ عَنِ الِانْتِقَامِ فَيُقَالُ لِى لَوْ
صَبَرْتَ أَمْ حِينَ أَقْدِرُ عَلَيْهِ فَيُقَالُ لِى لَوْ
عَفَوْتَ .
و درود خدا بر او ، فرمود : چون خشم گيرم ، كى آن را فرو نشانم ؟
در آن زمان كه قدرت انتقام ندارم ، كه به من بگويند: " اگر صبر كنى
بهتر است " يا آنگاه كه قدرت انتقام دارم ؟ كه به من بگويند " اگر
عفو كنى خوب است ".
حكمت 195
پرهيز از بْخل ورزى
وَ قَالَ عليه السلام: وَ قَدْ مَرَّ بِقَذَرٍ عَلَى مَزْبَلَةٍ
هَذَا مَا بَخِلَ بِهِ الْبَاخِلُونَ وَ رُوِيَ فِى خَبَرٍ آخَرَ
أَنَّهُ قَالَ هَذَا مَا كُنْتُمْ تَتَنَافَسُونَ فِيهِ
بِالْأَمْسِ .
و درود خدا بر او ، (در سر راه ، از كنار مزيله اى عبور مى كرد)
فرمود : اين همان است كه بخيلان به آن بخل مى ورزند ! و در روايت
ديگرى نقل شد كه: اين چيزى است كه ديروز بر سر آن رقابت مى كرديد!
حكمت 196
عبرت آموزى از إتلاف اموال
وَ قَالَ عليه السلام: لَمْ يَذْهَبْ مِنْ مَالِكَ مَا وَعَظَكَ .
و درود خدا بر او ، فرمود : مالى كه نابودى آن تو را پند مى دهد ،
از دست نرفته است.
حكمت 197
روش درمان روح
وَ قَالَ عليه السلام:
إنَّ هذِهِ القُلُوبَ تَمَلُّ کَمَا تَمَلُّ الاَبدَانُ،
فَابتَغُوا لَهَا طَوَائِفَ الحِکمَةِ.
و درود خدا بر او ، فرمود : اين دلها همانند تن ها خسته مى شوند ،
براى نشاط آن به سخنان تازه
حكيمانه روى بياوريد.
حكمت 198
ضرورت حكومت
وَ قَالَ عليه السلام: لَمَّا سَمِعَ قَوْلَ الْخَوَارِجِ
لَا حُكْمَ إِلَّا لِلَّهِ
كَلِمَةُ حَقٍّ يُرَادُ بِهَا بَاطِلٌ .
و درود خدا بر او، (وقتى شنيد كه خوارج مى گويند حكومت فقط از آنِ
خداست)، فرمود : سخن حقّى است كه از آن اراده باطل دارند.
حكمت 199
نكوهش اُوباش
وَ قَالَ عليه السلام: فِى صِفَةِ الْغَوْغَاءِ هُمُ الَّذِينَ
إِذَا اجْتَمَعُوا غَلَبُوا وَ إِذَا تَفَرَّقُوا لَمْ يُعْرَفُوا
وَ قِيلَ بَلْ قَالَ ع هُمُ الَّذِينَ إِذَا اجْتَمَعُوا ضَرُّوا
وَ إِذَا تَفَرَّقُوا نَفَعُوا فَقِيلَ قَدْ عَرَفْنَا مَضَرَّةَ
اجْتِمَاعِهِمْ فَمَا مَنْفَعَةُ افْتِرَاقِهِمْ فَقَالَ يَرْجِعُ
أَصْحَابُ الْمِهَنِ إِلَى مِهْنَتِهِمْ فَيَنْتَفِعُ النَّاسُ
بِهِمْ كَرُجُوعِ الْبَنَّاءِ إِلَى بِنَائِهِ وَ النَّسَّاجِ
إِلَى مَنْسَجِهِ وَ الْخَبَّازِ إِلَى مَخْبَزِهِ .
و درود خدا بر او ، ( در تعريف جمع اوباش) فرمود : آنان چون گرد
هم آيند پيروز شوند ، و چون پراكنده شوند شناخته نگردند (و گفته شد
كه امام فرمود) آنان چون گرد هم آيند زيان رسانند و جون پراكنده
شوند سود دهند، از امام پرسيدند چون اوباش گرد هم آيند زيان رسانند
را دانستيم ، اما چه سودى در پراكندگى آنان است ؟ فرمود: صاحبان
كسب و كار ، و پيشه وران به كارهاى خود باز مى گردند، و مردم از
تلاش آنان سود برند ، بنّا به اسختن ساختمان ، و بافنده به كارگاه
بافندگى ، و نانوا به نانوايى روى مى آورد.
حكمت 200
نكوهش انسان هاى شرور
وَ قَالَ عليه السلام: وَ أُتِيَ بِجَانٍ وَ مَعَهُ غَوْغَاءُ
فَقَالَ لَا مَرْحَباً بِوُجُوهٍ لَا تُرَى إِلَّا عِنْدَ كُلِّ
سَوْأَةٍ .
و درود خدا بر او ، (جنايتكارى را حضور امام آوردند كه جمعى اوباش
هماره او بودند) فرمود : مبارك مباد ، چهره هایى كه جز به هنگام
زشتى ها ديده نمى شوند.
| 
