| خطبه های جمعه | شهرستان بابلسر | نقشه سايت | درباره ما |

 
 
ماه مبارک رمضان

واژه رمضان و معناى اصطلاحى آن

رمضان نام خدا

پيامبر اکرم و رمضان

احكام روزه

فلسفه و درجات روزه

پاداش روزه واقعي

شب قدر

تكاليف شب قدر

ماه رمضان و قرآن

چهل حديث روزه

دعا هاي هر روز ماه رمضان

واژه رمضان و معناى اصطلاحى آن

يااَيُّهَاالَّذِينَ امَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصّيامُ كَما كُتِبَ عَلَي الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُم لَعَلَّكُم تَتَّقُون

سوره بقره آيه 183

رمضان از مصدر «رمض‏» به معناى شدت گرما، و تابش آفتاب بر رمل... معنا شده است، انتخاب چنين واژه‏اى براستى از دقت نظر و لطافت‏خاصى برخوردار است. چرا كه سخن از گداخته شدن است، و شايد به تعبيرى دگرگون شدن در زير آفتاب گرم و سوزان نفس و تحمل ضربات بى امانش،زيرا كه رمضان ماه تحمل شدائد و عطش مى‏باشد، عطشى ناشى از آفتاب سوزان يا گرماى شديد روزهاى طولانى تابستان.
و عطش ديگر حاصل از نفس سركشى كه پيوسته مى‏گدازد، و سوزشش براستى جبران ناپذير است. در مقايسه اين دو سوزش، دقيقا رابطه عكس برقرار است، بدين مفهوم كه نفس سركش با چشيدن آب تشنه‏تر مى گردد، وهرگز به يك جرعه بسنده نمى‏كند، و پيوسته آدمى را در تلاش خستگى ناپذير جهت ارضاى تمايلات خود وا مى‏دارد. و در همين رابطه است كه مولوى با لطافت هرچه تمامتر اين تشبيه والا را به كار مى‏گيرد و مى‏گويد:


آب كم جو تشنگى آور به دست
تا بجوشد آبت از بالا و پست
تا سقا هم ربهم آيد جواب
تشنه باش الله اعلم بالصواب
زين طلب بنده به كوى حق رسيد
درد مريم را به خرما بن كشيد


ما از سوى ديگر، عطش ناشى از آفتاب سوزان سيرى پذير است، و قانع كننده

******************

رمضان از اسماء الله است

رمضان اسمى از اسماء الهى مى‏باشد و نبايد‏ به تنهائى ذكر كرد مثلا بگوئيم، رمضان آمد يا رفت، بلكه بايد گفت ماه رمضان آمد، يعنى ماه را بايد به اسم اضافه نمود، در اين رابطه به سخنان حضرت امام محمد باقر (عليه السلام) گوش فرا مى‏دهيم.
هشام بن سالم نقل روايت مى‏نمايد و مى‏گويد: ما هشت نفر از رجال در محضر حضرت ابى جعفر امام باقر (عليهما السلام) بوديم، پس سخن از رمضان به ميان آورديم

فقال عليه السلام: لا تقولوا هذا رمضان، و لا ذهب رمضان و لا جاء رمضان، فان رمضان اسم من اسماء الله عز و جل لا يجيى و لا يذهب و انما يجيى‏ء و يذهب الزائل و لكن قولوا شهر رمضان فالشهر المضاف الى الاسم و الاسم اسم الله و هو الشهر الذى انزل فيه القرآن، جعله الله تعالى مثلا و عيدا و كقوله تعالى فى عيسى بن مريم (عليهما السلام) و جعلناه مثلا لبنى اسرائيل.


اصول كافى , ج 4, ص 158


امام باقر عليه السلام فرمود: نگوئيد اين است رمضان، و نگوئيد رمضان رفت و يا آمد، زيرا رمضان نامى از اسماء الله است كه نمى‏رود و نمى‏آيد كه شى‏ء زائل و نابود شدنى مى‏رود و مى‏آيد، بلكه بگوئيد ماه رمضان، پس ماه را اضافه كنيد در تلفظ به اسم، كه اسم اسم الله مى‏باشد، و ماه رمضان ماهى است، كه قرآن در او نازل شده است، و خداوند آن را مثل و عيد قرار داده است همچنانكه پروردگار بزرگ عيسى بن مريم (سلام الله عليهما) را براى بنى اسرائيل مثل قرار داده است، و از حضرت على بن ابى طالب (عليه السلام) روايت‏شده كه حضرت فرمود


 لا تقولوا رمضان و لكن قولوا شهر رمضان فانكم لا تدرون ما رمضان


به راستى شما نمى‏دانيد كه رمضان چيست؟ و چه فضائلى در او نهفته است؟

******************

پيامبراكرم و ماه رمضان

پيامبر عظيم الشّأن اسلام، اين طبيبِ دوّارِ هستي، در آخـرين جمعه ماه شعبان بـراي آگـاهي وبهره مندي بيشتر امّت از مـاه مبـارك رمضان، مطالب ارزشمند زيـر را بيان فرمود، اميد است مؤمنين و مؤمنات با بكار گيري اين دستورالعمل در رسيدن به قرب و رحمت الهي كوشا باشند

اَيُّهَاالنَّاس، انَّهُ قَدْ اَقْبَلَ اِلَيْكُم شَهْرُاللهِ بِالْبَرَكَةِ وَالرَّحْمَةِ وَالْمَغْفِرَةِ

اي مردم! بدرستي كه ماه خدا با بركت ورحمت وآمرزش،به سوي شما رو كرده است

هُوَشَهْرٌ دُعِيتُمْ فِيهِ اِلَي ضِيافَةِ اللهِ

وآن ماهي است كه به مهماني خدا دعوت شديد

اَنْفَاسُكُم فِيهِ تَسْبِيحٌ وَ نَوْمُكُم فِيهِ عِبَادةٌ

در اين ماه نفس هايتان تسبيح و خوابتـان عبادت است

عَمَلُكُم فِيهِ مَقْبُولٌ وَ دُعَاؤُكُمْ فِيهِ مُسْتَجَابٌ

در اين ماه اعمال شما مـورد قبـول و دعاهاي شما مستجاب مي شود

فَإنَّ الشَّقِيَّ مَنْ حُرِّمَ غُفْرَانَ اللهِ فِي هَذَاالشَّهْرِ الْعَظِيم

بدرستي كه شقي و بدبخت كسي است كه در اين ماه بزرگ از بخشش خداوند محروم گردد

وَاذْكُرُوا بِجُوعِكُمْ وَ عَطَشِكُمْ فِيهِ جُوعَ يَوْمِ الْقيامَةِ وَ عَطَشَهُ

با گرسنگي و تشنگي در اين ماه ، گرسنگي و تشنگي قيامت را به ياد آوريد

وَتَصَدَّقُوا عَلَي فُقَرائِكُم وَ مَسَاكِينِكُمْ

به فقرا و مساكين كمك كنيد

وَ وَقِّرُوا كِبارَكُم وَارْحَمُوا صِغارَكُمْ وَ صِلُوا اَرْحَامَكُم

به بزرگترها احترام كنيد و با كوچكترها مهربان باشيد و صله رحم نماييد

وَاحْفَظُوا اَلْسِنَتَكُم وَ غَضُّوا عَمَّا لايَحِلُّ النَّظَرُ اِلَيْهِ اَبْصارَكُم وَ … اَسْمَاعَكُم

مواظب زبانتان باشيد و چشمها و گوشهايتان را از چيزي كه ديدن و شنيدنش بر شما حلال نيست حفظ كنيد

وَتَحَنَّنُوا عَلَي اَيْتَامِ النَّاسِ حَتَّي يُتَحَنَّنَ عَلي اَيْتَامِكُم

به يتيمان مردم نيكي كنيد تا ديگران هم به يتيمان شما نيكي نمايند

وَتُوبُوا إلَي اللهِ مِنْ ذُنُوبِكُمْ ، وَارْفَعُوا اِلَيْهِ أيْدِيَكُم بِالدُّعاءِ فِي اَوْقَاتِ صَلاتِكُم

و نسبت به گناهان خود توبه كنيد و هنگام نمازها دستها را براي دعا به درگاه خدا بلند كنيد

وَمَنْ اَكْثَرَ فِيهِ مِنَ الصَّلاةِ عَلَيَّ ثَقَّلّ اللهُ مِيزَانَهُ يَوْمَ تُخَفَّفُ الْمَوَازِينُ

هر كس در اين ماه بر من زياد صلوات بفرستد خداوند ترازوي اعمالش را در روزي كه ترازوها سبك است سنگين مي كند

وَمَنْ تَطَوَّعَ فِيهِ بِصَلاةٍ كَتَبَ اللهُ لَهُ بَرائَةً مِنَ النَّارِ

هر كس در اين ماه نماز را با ميل و رغبت بخواند، خداوند برائت از آتش را براي او مي نويسد

وسائل الشيعه ج7 ص 227

******************

بالاي صفحه

احكام روزه

نيّت

لازم نيست انسان نيت روزه را از قلب خود بگذراند يا مثلاً بگويد فردا را روزه مي گيرم، بلكه همين قدركـه براي انجام فرمان خـداوند عالم از اذان صبح تا مغرب كاري كه روزه را باطل مي كند انجام نـدهد،كافي است. و بـراي اينكه يقين كند تمام ايـن مدت را روزه بـوده، بـايد مقـداري پيش از اذان صبـح و مقداري هم بعد از مغرب از انجام كاري كـه روزه را بـاطل مي كند خوداري نمايد

وقت نيّت

انسان مي تواند در هر شب از ماه رمضان براي روزه فرداي آن نيت كند و بهتر است كه شب اوّلِ ماه هم، نيت روزه ي همه ي ماه را بنمايد از اول شب ماه رمضان تا اذان صبح، هر وقت نيت روزه ي فردا بكند اشكال ندارد

مبطلات روزه

نُه چيز روزه را باطل مي كند: 1 – خوردن و آشاميدن. 2- جماع. 3- استمناء 4- دروغ بستن به خدا و پيامبر و جانشينان

او. 5- رساندن غبار غليظ به حلق 6 – فرو بردن تمام سر در آب. 7 – باقي ماندن بر جنابت و حيض و نفاس تا اذان

صبح. 8 – اماله (تنقيه) كردن با چيزهاي روان. 9 ـ قي (استفراغ ) كردن

توضيح المسائل امام خميني

الف - هر گاه روزه دار عمداً قِيْ (استفراغ) كند، اگرچـه بـه واسطه مرض و مانند آن ناچار باشد روزه اش باطل است، ولي اگر سهواً يا بي اختيار قِيْ كند اشكال ندارد

ب - اگر آروغ بزند و بدون اختيار چيزي در گلو يـا دهانش بيايد،بايدآن را بيرون بـريزد و اگـر بي اختيار فرو رود ، روزه اش صحيح است، ولي اگر عمداً فرو ببرد، روزه اش بـاطل است و بـايد قضاي آن را بگيرد و كفاره هم بر او واجب مي شود

ج - اگر به گفته ي كسي كـه ميگويد مغرب شد، افطار كند و بعد بفهمد مغرب نبود،قضا و كفاره بر او واجب مي شود، ولي اگـر خبر دهنده عادل بود، فقط قضاي آن روز واجب است

توضيح المسائل امام خميني

روزه مسافر، دانشجو

آيت الله خامنه اي: واجب است قصر نماز (شكسته) در سفري كه براي تحصيل علم باشد و روزه آنان هم صحيح نيست، چه مسافرتشان روزانه باشد يا هفتگي

استفتاآت ج 1 ص 176 م 666

******************

بالاي صفحه

فلسفه و درجات روزه

فلسفه روزه

هشام بن حكم مي گويد علت و فلسفه وجوب روزه را از امام صادق عليه السلام پرسيدم و درپاسخ فرمود

قَالَ الصّادِقُ عليه السلام : اِنَّمَا فَرَضَ اللهُ الصِّيام لِيَسْتَوِي بِهِ الْغَنيّ وَالْفَقِير وَ ذَلِكَ اِنَّ الْغَنيّ لَمْ يَكُن لِيَجِدَ مَسَّ الْجُوع ، فَيَرحَم الْفَقِير، لِاَنَّ الْغَنيّ كُلَّما اَرَادَ شَيْئاً قَـدَرَ عَلَيْه، فَاَرَادَاللهُ اَنْ يَسوي بَين خَلقِه، وَ اَنْ يَـذِيقَ الْغَنيّ مَسَّ الْجُوع و!الْاَلَم لِيَرِقَ عَلَي ضَّعِيفِ وَ يَرْحمَ الْجَايِع

حضرت امام جعفر صادق عليه السلام فرمود: براستي خداوند روزه را واجب كـرد، تا به وسيله آن بين ثروتمند و فقير مساوات و برابري به وجود آيد، و ايـن براي آن است كه ثروتمندان هرگز درد گرسنگي را احساس نكـرده و بـه فقراء ترحم نمي نمايند، زيرا سرمايه داران هـرگاه انواع خـوراكيها را اراده كنند بـرايشان آماده مي شود، پس خداوند روزه را واجب كـرد تا سرمايـه داران درد گـرسنگي را احساس كننـد و بـر ضعيفـان رقّـت آورنـد و بـه گرسنگان ترحم كنن

درجات روزه

براي روزه سه درجه و مرتبه شمرده اند: صوم العموم، صوم الخصوص و صوم خصـوص الخصـوص. و امّـا روزه ي عمـوم، يعني حفظ شكم از خـوردن و آشاميـدن و شهـوت. امّـا روزه ي خاص، يعني ضمن نخوردن ونياشاميـدن و بـدنبال شهـوت نرفتن، از گـوش و چشم و زبان و دست وپـا و سايـر اعضاء مواظبت كردن. امّا روزه ي خاص الخاص، يعني بعلاوه ي مطالب بالا، قلبت از هموم دنيوي و افكار پستي كه انسان را از خدا جدا مي كند به دور باشد، كه اين عالي ترين درجه روزه داري است.
لذا امام صادق عليه السلام فرمود: چون خواستي روزه بگيري، نيّتت از ورود به اين مقام اين باشد كه نفس خود را از تمام شهوات (شهوت خوردن، شهوت جنسي وشهوت جاه و مقام و مال و خودبيني و شهرت و سلطه طلبي و… ) حفظ كني و مواظب باشي كه از گامهاي شيطان پيروي نكني

مصباح الشريعه ص 133

******************

بالاي صفحه

پاداش روزه واقعي

مولا اميرالمؤمنين عليه السلام در حديث طويلي از پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) چنين نقل مي كند

مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يَصُومُ شَهْر رَمضَان اِحتِسَاباً اِلّا اَوْجَبَ اللهُ لَهُ سَبْعَةُ خِصَالٍ

هيچ مؤمني نيست كـه ماه رمضان را فقط به حساب خدا روزه بگيرد، مگر آنكه خدا هفت پـاداش را بـراي او واجب و لازم گرداند

اَوَّلُهَا، يَذُوبَ الْحَرام مِنْ جَسَدِهِ

اول، هر چه حرام در بدنش بـاشد محو و ذوب مي كند

وَالثَّانِية، يُقَرِّبُ مِنْ رَحْمَةِ اللهِ

دوم، به رحمت خدا نزديك مي شود

وَالثَّالِثَة،قَدْ كَفَرَ خَطيئَةُ اَبِيهِ آدَم

سوم، خطاي پدرش آدم را مي پوشاند

وَالرَّابِعَة، يُهَوّنُ اللهُ عَلَيْهِ سَكَرَاتُ الْمَوْت

چهارم، لحظات جان دادن را بـر وي آسان گرداند

وَالْخَامِسَة، اَمَانٌ مِنَ الْجُوعِ وَالْعَطَشِ يَوْم الْقِيامَةِ

پنجم، از گـرسنگي و تشنگي روز قيامت در امان خواهد بود

وَالسَّادِسَة، يَطْعَمهُ اللهُ مِنْ طَيِّبَات الْجَنَّةِ

ششم، از بـهترين خـوراكيهاي بهشت نصيب او مي كند

وَالسَّابِعَة، يُعْطِيهُ اللهُ بَرائَةً مِنَ النَّارِ

هفتم، برائت و بيزاري از آتش جهنّم را به او عطا فرمايد

خصال صدوق


******************

بالاي صفحه

شب قدر

بسم الله الرحمن الرحيم

انا إنزلناه فى ليله القدر وما إدراك ما ليله القدر ليله القدر خير من إلف شهر تنزل الملا ئكه والروح فيها باذن ربهم من كل إمر سلا م هى حتى مطلع الفجر


ما, آن (قرآن) را در شب قدر نازل كرديم و تو, چه مى دانى شب قدر چيست؟ شب قدر, از هزارماه بهتر است, فرشتگان و روح در آن شب به اذن پروردگار خود, براى تقدير هر كارى نازل مى شوند, آن شب انباشته از سلامت و بركت و رحمت, تا طلوع صبح است.
درباره سوره قدر, شب قدر, معناى قدر, تعيين شب قدر, تكاليف شب قدر و شيوه هاى بهره جويى از اين شب بزرگ و ارتباط با خداوند مهربان, مطالب قابل اهميتى وجود دارد, كه ما خلاصه آن را مورد مطالعه قرار مى دهيم.


ثواب قرائت


امام باقر(ع) فرموده است: هر كس سوره انا انزلناه را با صداى بلند بخواند, مثل كسى خواهد بود كه شمشير به دوش گرفته و در راه خداوند جهاد مى كند و هر كس آن را پنهان و آهسته بخواند, مانند كسى است كه در راه خدا, به خون خود غلتيده است

معناى شب قدر

چرا اين شب، شب قدر ناميده شده، در آن چه اسرارى نهفته و چه وقايع و حوادثى در آن رخ داده و رخ مى دهد؟
مفسران قرآن كريم با استفاده از قرآن و احاديث پيشوايان معصوم عليهم السلام، درباره نام گذارى اين شب به شب قدر مطالب و دلايل زيادى آورده اند, كه مهم ترين و مناسب ترين آن ها بدين شرح است:

شب قدر

يعنى شب بزرگ و با عظمت, زيرا در قرآن كريم، قدر به معناى منزلت وبزرگى خداوند عالم آمده هم چنان كه در اين آيه مى خوانيم: (ما قدروا الله حق قدره) آنان عظمت خداوند را نشناختند
حبيش، در كتاب وجوه القرآن ، ليله القدر را به ليله العظمه معنا كرده رمز اين بزرگى هم در خود سوره قدر بيان گرديده است آن جا كه مى فرمايد: شب قدر, از هزار ماه بهتر است

شب با ارزش و پر قيمت

جهت ديگرى براى معناى قدر مى تواند باشد، زيرا از يك سو در همين سوره مى خوانيم: عبادت، در اين شب از عبادت در هزار ماه بهتر و با ارزش تر است در فارسى هم مى گوييم: قدر جوانى, قدر سلامت ونعمتى را كه در اختيار دارى بدان

قدر به معناى سختى معيشت آمده
در قرآن كريم مى خوانيم


ومن قدر عليه رزقه فلينفق مما آتاه الله


هر كس گرفتار تنگى روزى و تنگدستى در زندگى شود مقدارى از آنچه را خداوند به او عطا كرده, در راه خدا انفاق نمايد

قدر به معناى اندازه گيرى، تقدير و تنظيم امور آمد

طبق آيات متعدد قرآن كريم، مى خوانيم: ما قرآن را در شب مباركى نازل كرديم, و ما همواره بيم دهنده بوده ايم; و در آن شب: فيها يفرق كل إمر حكيم هر كارى, بر طبق حكمت خداوند تعيين و تنظيم مى گردد

راغب اصفهانى, مى نويسد: ليله القدر اى ليله قيضها لامور مخصوصه شب قدر, يعنى شبى كه خداوند براى تنظيم و تعيين امور مخصوصى, آن را آماده و مقرر فرموده است.
طبق روايات فراوانى كه وارد شده, در شب قدر, سرنوشت افراد براى سال آينده, مانند: رزق و روزى, مرگ و مير, خوشى و ناخوشى, و امور و حوادث ديگر زندگى, بر اساس استعدادها و لياقت ها, رقم مى خورد, و اين تقدير و تنظيم حكيمانه هم, در انسان هيچ گونه اجبار وسلب اختيارى به وجود نمی آورد.
درباره تنظيم و تقدير سرنوشت افراد در شب قدر براى سال آتى آنان، امام صادق(ع)فرموده است


التقدير فى ليله القدر تسعه عشر, والابرام فى ليله احدى و عشرين, والامضإ فى ليله ثلاث و عشرين


تقدير امور و سرنوشت ها در شب نوزدهم, تحكيم آن در شب بيست و يكم و امضاى آن در شب بيست و سوم صورت مى گيرد
آرى, به خاطر اهميت شب قدر, ارزش و عظمت آن, نزول فرشتگان بى شمار آسمانى به زمين و سرنوشت سازى اين شب الاهى ده ها روايت در كتاب ها و تفسيرهاى شيعه و اهل سنت وارد شده است. در بيان پيامبر گرامى اسلام(ص) هم مى خوانيم


من قام ليله القدر ايمانا و احتسابا, غفر له ما تقدم من ذنبه


هر كس در شب قدراز روى ايمان و اخلاص, به قيام و عبادت ايستد, گناهان گذشته او, بخشيده و آمرزيده مى شود


كدام شب است؟

شب قدرى كه قرآن كريم, آن را بهتر از هزار ماه معرفى مى كند حدود يك صد حديث, در كتاب ها و تفسيرهاى شيعه و اهل سنت, درباره عظمت آن واردشده, چه شبى مى باشد؟
مجموع مطالبى كه از قرآن كريم و احاديث شيعه و اهل سنت, در مورد تعيين شب قدر به دست مىآيد را در موارد زير مى توان خلاصه نمود
الف - در اين كه شب قدر در ماه مبارك رمضان قرار دارد, هيچ گونه ترديدى نمى توان به خود راه داد, چون از يك سو خداوند فرموده: قرآن در ماه رمضان نازل شده. و از سوى ديگر در سوره قدر هم آمده: آن (قرآن) را در شب قدر نازل كرديم; و اين كه شب قدر در ماه مبارك رمضان قرار دارد, مورد اتفاق روايات و مفسرين قرآن است

ب ـ شب قدر, در دهه آخر ماه مبارك رمضان قرار دارد, روايات فراوان و نظريه هاى مفسران شيعه و اهل سنت, آن را حتمى مى شمارد. پس در اين مورد هم ترديدى نيست.
عايشه روايت مى كند: تلاش و كوششى را كه مى ديدم رسول خدا(ص), در دهه آخر ماه مبارك رمضان انجام مى داد, در اوقات ديگر انجام نمى داد.

ج ـ طبق روايات فراوانى كه در منابع شيعى آمده, شب هاى نوزدهم, بيست و يكم و بيست و سوم ماه مبارك رمضان شبهاى قدر معرفى شده اند, اما امام باقر(ع) دايره آن را محدودتر نموده, و در پاسخ عبدالواحد بن مختار انصارى كه خواستار تعيين يكى از آن شب ها از سوى امام(ع) بود, فرموده اند


 ما عليك إن تعمل فى ليلتين, هى احديهما


ايرادى ندارد هر دو شب را به عبادت و شب زنده دارى مشغول باش, زيرا شب قدر يكى از اين دو شب مى باشد.

د ـ در ميان شب بيست و يكم و شب بيست و سوم در عين حالى كه خدا و رسول(ص) و امامان(عليهم السلام), براى زنده نگهداشتن روح اميد و نشاط و اهميت به اطاعت و عبادت بندگان و تقرب آنان, سعى در مخفى داشتن شب قدر داشته اند ـ آن طور كه از تعدادى از احاديث استفاده مى شود, احتمال شب قدر بودن شب بيست و سوم را مى توان تقويت نمود و معتبرتر دانست.
زيرا در چند روايت آمده: رسول خدا(ص) به عبادت و شب زنده دارى دهه آخر ماه مبارك رمضان سفارش مى كرد, امام على(ع) مى فرمايد: شب بيست و سوم، در عين حالى كه باران شديدى آمده بود و مسجد مدينه را گل و آب فرا گرفته بود, رسول خدا(ع), ما را به نماز وا مى داشت, و با وجود اين كه صورت و بينى آن حضرت, گل آلود شده بود, دست از عبادت و شب زنده دارى نمى كشيد

به روايت ابن ابى الحديد وقتى درباره تعيين شب قدر از امير مومنان(ع) سوال مى شود, آن حضرت از مشخص كردن, طفره مى رود و مى فرمايد:


ليس أشك أن الله إنما يسترها عنكم نظرا لكم, لا نكم لو إعلمكموها, عملتم فيها و تركتم غيرها, وإرجو إن لا تخطئكم ان شإ الله


در اين جهت ترديد ندارم, كه خداوند جهت مخفى داشتن شب قدر به شما نظر و عنايت دارد, زيرا اگر آن را براى شما اعلام داشته بود, در همان شب به عمل عبادت مى پرداختيد و عبادت در شب هاى ديگر را ترك مى نموديد, ومن هم به خواست خداوند (در مورد بهره بردارى شما از شب هاى ديگر) اميدوارم شما را محروم نگردانم


******************

بالاي صفحه

تكاليف شب قدر

براى عبادت و درك فضيلت و فيض شب قدر, عموما به مسجدها مى رويم, اما براى اين كه با انجام اعمال جنبى ـ كه خود نيز اعمال پر فضيلتى است ـ خويشتن را براى درك عظمت و فضايل عميق شب قدر آماده تر گردانيم تا بتوانيم در نورانيت قرآن نورانى شويم و بافرشتگان پاك آسمانى هم نوا گرديم و موجى در درياى روح خود ايجاد كنيم, پيشوايان والامقام اسلام, ما را به انجام تكاليف زير دعوت نموده اند.

الف - غسل شب قدر


غسل, از يك سو عبادت است, چون مى بايست به نيت تقرب و اطاعت خداوند انجام شود, و از سوى ديگر نظافت و بهداشت مى باشد, چون با شست وشوى بدن, هر مومنى خود را براى حضور در مجامع عمومى و ملاقات سالم و جاذب با اهل ايمان آماده و منظم مى گرداند.
امام صادق(ع) فرموده است: هركس براى شب هاى هفدهم,نوزدهم,بيست و يكم و بيست سوم ماه مبارك رمضان, كه اميد شب قدر بودن آنها مى رود, غسل انجام دهد, از گناهان پاك مى گردد, و مانند روزى مى شود كه از مادر متولد گرديده است

ب ـ احيا و شب زنده دارى

همان طور كه در سيره پيامبر(ص) و حضرت فاطمه(س) مطالعه كرديم, احيا, بيدار بودن و شب هاىقدر را باعبادت سپرى نمودن, از تكاليف ديگر در اين شب ها مى باشد. بارى, شب زنده دارى با عبادت و دعا, وظيفه اى براى همه شب هاى قدر است, اما امام حسن عسكرى(ع) فرموده: فلا يفوتك احيإ ليله ثلاث و عشرين; اگر نتوانستى در شب هاى ديگر احيا داشته باشى, سعى كن احيا و شب زنده دارى شب بيست و سوم را از دست ندهى.
امام باقر(ع) نيز, فرموده است: هر كس شب قدر را احيا بدارد, خداوند مهربان گناهان او را می آمرزد
اما نكته بسيار مهمى كه درباره احيا بايد مورد توجه باشد, اين است كه

اولا: شب را تا سپيده صبح به عبادت و دعا بگذرانيم

ثانيا: به بيدارى چشم قناعت نكنيم, زيرا آنچه داراى اهميت فوق العاده است, بيدارى دل و آگاهى و بصيرتى است كه انسان را در محضر الهى و قرآن كريم و فرشتگان آسمانى, مودب و منظم و لايق گرداند.
زيرا, فرشتگان آسمانى كه به زمين نزول مى كند, طبق روايت نخست به محضر حضرت صاحب الامر(ع) شرف حضور مى يابند, تا علاوه بر سلامت آفرينى در شب قدر يا سلام رسانى به بندگان, پيام الله را به حجه الله (ع) ابلاغ دارندو طبيعى است اگر حجه الله(ع) از وضع عباد الله رضايت و خرسندى داشته باشد, وضع تقدير و سرنوشت سال آينده عباد الله از جانب (الله) , وضع بهتر و سعادتمندانه ترى خواهد بود.

ج ـ قرآن بر سر گرفتن

تكليف ديگر شبهاى قدر، قرآن به سرگرفتن است، مومنان روزه گرفته، در ماه خدا و خانه خدا، كتاب خدا را گشوده, به سرگرفته و آن را شفيع خود قرار مى دهند. آن ها به محتواى قرآن مى انديشند, به آغوش آن پناه مى برند و با قرآن پيوند و پيمان مجدد برقرار مى نمايند, تا با معارف نورانى آن, همه زواياى زندگى خويش را نورانى و متعالى گردانند.
البته براى آگاهى به خصوصيات كامل اين اعمال به كتاب هاى دعا بايد مراجعه نمود.
امام صادق(ع) هم فرموده است: براى شب هاى قدر قرآن كريم را جلوى خود قرار دهيد, آن را بگشاييد و بخوانيد:
اللهم انى إسئلك بكتابك المنزل, وما فيه وفيه اسمك الاكبر, وإسمائك الحسنى, وما يخاف ويرجى, إن تجعلنى من عتقائك من النار

د ـ نماز و دعا

امام صادق(ع) فرموده است: در هر يك از دو شبهاى قدر صد ركعت نماز مى بايست خوانده شود. آن حضرت, خود نيز اين عمل را انجام مى داد, چنانكه از سر شب تا سفيده صبح به دعا و مناجات با خداوند مى پرداخت. از جمله دعاهايى كه به خواندن آنها سفارش شده دعاى جوشن كبير مى باشد.

ه ـ استغفار و توبه

اگر چه روزه دارى خود عامل شست و شوى بخشى از گناهان مى باشد, اما براى وارد شدن به ماه مبارك رمضان, به خصوص دريافت فيض شب هاى قدر اداى دين خالق و خلق هم, لازم خواهد بود, در عين حال, در اين شب هاى نورانى, كه به بيان امام صادق(ع): درهاى رحمت الهى, به روى بندگان گشوده مى گردد درخواست آمرزش گناهان, توبه و انابه و گريه و ناله به درگاه خداوند, براى رفع گرفتارىها و رسيدن به حاجت هاى مادى و معنوى, كارى ضرورى خواهد بود.
به هر حال, عظمت و تكاليف شب هاى نورانى و سرنوشت ساز قدر فراوان است, كه اين مقال را مجال آن نيست, فقط به طور خلاصه مى توان گفت: شب قدر , شب وصل است و آداب و تكاليفى را هم كه تاكنون برشمرديم سراسر مى تواند مقدمه وصال محبوب باشد

******************

بالاي صفحه

ماه رمضان و قرآن

يكي از مطالب مهمي كه پيامبر عظيم الشأن اسلام در خطبه ي شعبانيه متذكر شد تلاوت قرآن در ماه رمضان است، فرمود

وَمَنْ تَلا فِيهِ آيَةً مِنَ الْقُرْآنِ كَانَ لَهُ مِثْلُ أجْرِمَنْ خَتَمَ الْقُرْ آنَ فِي غَيْرِهِ مِنَ الشُّهُورِ

هر كس در اين ماه يك آيه قرآن تلاوت كند، مانند ختم قرآن در ماههاي ديگر ، به او اجر و ثواب مي دهد

بهار قرآن

عَنْ اَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام قَالَ: لِكَلِّ شَئٍ رَبِيعٌ وَ رَبِيعُ الْقُرْآنِ شَهْرُ رَمَضَانَ

امام باقر عليه السلام فرمود: براي هر چيزي بهاري است و بهار خواندن قرآن، ماه رمضان است

كافي ج 4 ص 446

خانه هاي قرآني

خانه هايي كه در آن قرآن تلاوت مي شود، بـركت و درخشندگي خـاصي دارد، امـام صادق عليه السلام از مولا اميرالمؤمنين چنين نقل مي كند

الْبَيْتُ الَّذِي يُقْرَءُ فِيهِ الْقُرْآنُ وَ يُذْكَرُاللهُ عَزَّوَجَلَّ فِيهِ تَكْثُرُ بَـرَكَتُهُ وَتَحْضُرُهُ الْمَلائِكَةُ وَتَهْجُـرُهُ الشَّياطِينُ وَيُضِيئُ لِاَهْلِ السَّماءِ كَماتُضِيئُ الْكَوَاكِبُ لِاَهْلِ الْاَرْضِ

امام اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود: خـانه اي كـه درآن قـرآن تلاوت شود و بـه يـاد خـدا بـاشند، بـركت آن خـانه بسيار زيـاد شـده و فـرشتگان در آن حـا ضـر وشياطين از آن خـانه رانـده مي شوند، آن خانه براي اهل آسمان، مثل ستارگان بـراي اهل زمين ، مي درخشد

بازاري و قرآن

بعد از كار روزانه بايد به قرآن پناه برد و بـا خدا هم كلام شد تا دل و جان به آرامش رسيده و از بار گناه كاسته شود، به اين سخن امام صادق عليه السلام توجه كنيد

مَا يَمْنَعُ التَّاجِرَ مِنْكُمُ الْمَشْغُولَ فِي سُوقِهِ إذَا رَجَعَ إلَي مَنْزِلِهِ اَنْ لايَنَامَ حَتَّي يَقْرَءَ سُورَةً مِنَ الْقُرْآنِ فَتُكْتَبُ لَهُ مَكانَ كُلِّ آيَةٍ يَقْرَؤُهَا عَشْرُحَسَناتٍ وَ يُمْحَي عَنْهُ عَشْرُ سَيِّئاتٍ

چه چيزي بازمي دارد كه بازاري و كاسب بعد از كار روزانه اش كه بـه منزل بـر ميگردد، نخوابـد تـا اينكه يك سوره از قـرآن بـخـواند، كـه در ايـن صورت بجاي هر آيه ده حسنه براي او نوشته وده مورد از گناهانش را پاك كنند

اصول كافي ج 4 ص 422

************************

بالاي صفحه

 
 
صفحه اصلي